INTERRILATOJ EN LA MONDO
  PRI TURISMO


Vojaĝo al Tibeto

                 Flugo malfruiĝis

  Frumatene de la 15a de julio, mi iris al Beijing Flughaveno, ĉar polaj geamikoj atingos je la 10 minutoj antaŭ la naŭa. Tempo pasis minuto post minuto kaj neniu informo pri la alveno de la flugo. Finfine aperis la mesaĝo sur la ekrano, ke la flugo malfruiĝos 90 minutojn. Jam estis tagmeze, la gastoj eliris de la elirejo. Laŭ nomlisto estas 14 gegastoj, tamen venis nur 4, kaj la gvidantino ankaŭ ne venis kaj kie estis la aliaj 10 personoj? Mi timis, ke mi ne povas interkomuniki kun la 4 personoj sen la gvidantino. Estis feliĉe, ke la 4 poloj estas geesperantistoj! Unu el ili estas profesorino en la Universitato de Kazimiro la Granda. Mi konis ŝin, kiam mi faris prelegojn en Pollando. Ŝi diris al mi, ke aliaj 10 personoj estis restigitaj en Moskvo pro problemoj de moskva flughaveno. Mi tuj telefonis al la gvidantino, kiu estis en fora Moskvo. La gvidantino informis al mi, ke ili 10 personoj venos al Beijing en la frumateno de la sekvanta tago. Kaj la mendintaj biletoj de Beijing al Lasa veturis je la duono post la 21a. Mi diris al la gvidantino, ke ni ne atendas ilin kune al Lasa kaj lokaj amikoj aranĝos flugbiletojn por ili, kaj ni povos renkontiĝi en Lasa.

 

                 Vizito al sinjoro Ye Nianxian

  Posttagmeze, ni 5 personoj vizitis stratetojn nomataj Beijing Hutong. Kiam mi menciis, ke loĝas esperantisto tie, la polaj amikoj interesiĝis kaj volas viziti lin. Mi telefonis al sinjoro Ye, li kaj la edzino tuj invitis nin al sia hejmo. Enirinte la hejmon, la gastoj admiris la korton: ”Bele, belege!” kaj poste multe fotis por memoro. Tiudate estis naskiĝtago de sinjoro Ye. Li invitis min drinki vespere. Mi diris, ke mi ne havas tempon gustumi la drinkaĵojn kaj la frandaĵojn, ĉar vespere ni devas veturi al Lasa kaj poste ni drinku, se ni havos bonŝancon. Mi donis al sinjoro Ye botelon da alkoholaĵo produktata en Anhui provinco kiel donaco por lia naskiĝtago.

 

                      Ekvojaĝado

  Vespere ni ekveturis al Lasa per trajno. La kvar gastoj estas: geedzoj Zigmunt, profesorino Liskowacka Krystyna kaj sinjorino Daniela. geedzoj Zigmunt menciis en Pasporta Servo, ke ili estas komencantoj. Tamen mi povis bone kompreni ilin sen problemo. Profesorino Liskowacka Krystyna estas kreinto de Geografia Instituto de la Universitato de Kazimiro la Granda. Survoje ŝi nur interesiĝis pri la topografo de la montoj kaj riveroj. Daniela estas vigla, babilema kaj ridema  sinjorino, oni ne sentis solecon pro ŝia kunesto.
  Qinghai-Tibeta Fervojo ekkomencas de Geermu de Qinghai provinco al Lasa de Tibeto. La fervojo trapasas 45 staciojn kaj 38 el tiuj stacioj estas senhomaj deĵorataj. Qinghai-Tibeta Fervojo trapasas Kunlun-monton, Kekexili-naturan protektejon kaj Tanggula-monton ktp. Kiam la trajno atingis la stacidomon Geermu, jam estis matene je la duono post la 5a. Jam tagiĝis. Oni ŝanĝas ĉi tie pli fortan lokomotivon kaj alportas la vagonon kun oksigeno por la trajno, ĉar ĉi tie estas pli alta ol tri mil metroj super la marnivelo kaj multaj homoj jam sentas la reakcion de altebenaĵo (iuj havas la psikkologian senton)
  Laŭ Qinghai-Tibeta Fervojo estas multaj belaj pajzaĝoj: neĝmontoj, herbejoj, sovaĝaj bovoj, tibetaj antilopoj, blua ĉielo kaj blanka nubo ktp. Mi sukcesis foti sovaĝan azenon, aglon kaj tibetajn antilopojn, ankaŭ mi fotis paŝtistojn en paŝtado (ĉevalaro, poefagaro kaj ŝafaro). Kiam mi vidis Tuotuo riveron, mi estis emociiĝa. Mi diris al polaj amikoj, ke Tuotuo rivero estas la fonto de Changjiang rivero. Aŭdinte mian diron, ili tuj prenis fotilon kaj ekfotis dirante al mi, ke ili scias, ke Changjiang rivero estas unu el la plej longaj riveroj en la mondo. Kiam oni vidis neĝmontojn, polaj amikoj admiris pri la natureco. Antaŭ la ekveturo en Beijing stacidomo, kiam mi ricevis la san-formularojn de fervojisto, mi diris al la poloj, se oni havas gravan malsanon, ne povas iri al Tibeto. Sinjorino Daniela kaj sinjoro Zygmunt diris al mi, ke ili propraokule vidis la belegajn pejzaĝojn kaj povis stari en la tiel alta loko, se ili mortus, tio estas valora. Post 46.5 hora veturado, fine ni atingis la stacidomon Lasa je la 8a vespere. Fraŭlino Zhao, la ĉiĉeronino jam atendis nin ĉe la elirejo de la stacidomo. Ŝi diris al ni, ke la 10 personoj restigitaj en Moskvo jam estis aranĝitaj kaj baldaŭ ni povos vidi ilin.

 

                  Angla lingvo ne estas ĉiopova

  Survoje de la Lasa stacidomo al hotelo, fraŭlino Zhao diris al mi, ke ŝi unuafoje sentis, ke la angla lingvo ne estas ĉiopova. Ŝi diplomiĝis el angla fako en universitato kaj ŝi ne povis bone komuniki kun tiuj poloj, ĉar ties angla nivelo estas ege malbona. Mi diris al ŝi, ke ili fakte scipovas plurajn fremdajn lingvojn. Inter ili, kelkaj bone posedas la rusan lingvon, kelkaj bone posedas la germanan lingvon, kelkaj la francan. Kaj la gvidantino bone parolas la italan kaj hispanan. Nur la anglan ili malbone parolas, kaj nur kelkajn ofte uzatajn frazojn kaj vortojn ili povas paroli. Fraŭlino Zhao demandis min, kiamaniere mi povas interkompreni kun ili? Mi respondis, ke ni uzas Esperanton, ĉar duono el la 14 personoj povas paroli en Esperanto. Ŝi tuj diris, ke ŝi volas lerni Esperanton, ĉar ŝi propraokule vidis la funkcion de Esperanto. Mi ne multe prezentis al ŝi pri Esperanto, ĉar ŝi bone vidis, ke mi interkomunikis kun ili sen problemo. Tio pli efikas ol fari 10 prelegojn. Multaj senĉese propagandas Esperanton, tamen ili mem ne ofte uzas ĝin, precipe en la parolado kaj aŭskultado, do oni povas imagi la propagantan efikon.

 

                     Vizitado en Lasa

  Post la tutnokta ripozo, frumatene de la sekvanta tago, gvidite de fraŭlino Zhao ni vizitis la urban kvartalon, Putalan Palacon kaj Dazhao Templon.
  Putala Palaco situas sur la Mamuri Monoto (Ruĝa monto) nord-okcidente de Lasa. Ĝi estas grandioza konstruaĵaro kun palacoj kaj fuortoj. Komence ĝi estis konstruita de Songzanganbu por bonvenigi princinon Wencheng. En la 17a jarcento, oni denove konstruis ĝin kaj poste ĝi fariĝis la vintra palaco por Dalaj-lamao de ĉiu dinastio kaj ĝi ankaŭ estis la rega centro de tibeta teokratio. La tuta palaco montras klaran tibetan stilon kaj ĝi estas konstruita laŭ la monoto kaj aspektas grandioza. En la palaco oni kolektis sennombran juvelon, estas nomata Halo de artaĵoj. En 1961, Putala Palaco estis en la unua listo de kultura relikvo speciale protektata de la ŝtato difinita de la Ŝtata Konsilantaro. En 1994, Putala Palaco estis listigita kiel monda kultura heredaĵo.
  Dazhao Templo estas tibeta budhisma templo, situas en la centro de Lasa, ĝi okupas la plej altan lokon en tibeta budhismo. En 2000, kiel ekspansia programo de Putala Palaco,  Dazhao Templo estis listigita kiel monda kultura heredaĵo. Dazhao Templo estis konstruita en la 7a jarcento dum la plej prospera epoko de Tubo Dinastio. Laŭdire, oni konstruis la templon por enmeti la statuon de Dorje , tio estis la statuo de Ŝakjamunio en la 8 jaraĝo. La statuon kunportis nepala princino de Katmanduo por geedziĝa festo kun Songzanganbu.

  Dazhao Templo estas la plej brila konstruaĵo de la Tubo Dinastio konservata ĝis hodiaŭ, ankaŭ estas la plej antikva konstruaĵo kun la strukturo el tero kaj ligno. Ĝi establis la tibettipan planon de temploj. Dazhao Templo kunfandis la konstruajn stilojn de Tibeto, Tang Dinastio (antikva Ĉinio), Nepalo kaj Barato (Hindio), ĝi estas modelo de tibeta religia konstruo.
  En Tibeto multaj temploj apartenas al iu tibet-budhisma skolo, tamen Dazhao Templo estas la kumuna sankta templo de ĉiuj tibet-budhismaj skoloj. Post la teokratiiĝo
en Tibeto, la registraj agentejoj de Gaxia ankaŭ estis establita en Dazhao Templo. Tradicie, la ceremonio de la anim-migrado de Viva Budho okazas en Dazhao Templo. En 1995, la anim-migrada ceremonio de la anim-knabo de 10a Panĉan-lamao ankaŭ okazis en la templo. Tibetano diras, ke unue oni konstruis Dazhao templon, kaj poste la urbon Lasa. Dazhao Templo situas en la centro de Lasa, tio ne nur estas geografie, ankaŭ socie.
  Vespere, reveninte al la hotelo, polaj amikoj ankoraŭ ne volis dormi kaj interparolis pri la vizito dum la tago. Kelkaj venis al mia ĉambro kaj demandis, ĉu mi povos refoje aranĝi vojaĝon al Lasa? Mi ridis: “Kompreneble jes, nur se vi havas sufiĉe da tempo, mono kaj bona sano, ĉio ne estas problemo.”
  Matene de la tria tago, ni adiaŭis la belan fraŭlinon Zhao kaj Lasa  kaj veturis al Xi’an.



             Esperanto allogis la intereson de tibeta instruisto

  Dum la veturo de Lasa al Xi’an, mi kaj geedzoj Zygmunt estis en la sama kupeo. Kiam ni interbabilis, iu viro kun iomete nigra haŭto, sidante apud ni, rimarkis nian parolon. Post interparolo, mi sciis, ke li nomiĝas Danba, instruas en la branĉo de Tibeta Universitato. Lia kunvojaĝantino, sinjorino He ankaŭ instruas en la sama branĉo. Ĉifoje, ili ambaŭ veturis al Beijing por partopreni someran trejnadon. Ili interesiĝis pri la parolo inter mi kaj geedzoj Zygmunt kaj demandis, kian lingvon ni uzis? Mi diris al ili, ke ni uzas Esperanton. Mi simple prezentis al ili pri Esperanto kaj instruis kelkajn simplajn frazojn. En tibeta lingvo estas prononco simile al “r”, Danba rapide ellernis la prononcojn de esperantaj literoj. Kiam sinjorino Daniela venis al nia kupeo por babili, Danba tuj salutis ŝin en Esperanto kaj prezentis al ŝi sian nomon. Sinjorino Daniela miris, ke ŝi eĉ denove renkontas “esperantiston” en trajno! Geedzoj Zygmunt diris, ke la tibeta instruisto nur ĵus lernis kelkajn frazojn kaj li aplaŭdas la ideon kaj finan celon de Esperanto. Sinjorino Daniela diris, ke ĉiu, kiu amas pacon kaj esperas egalecon, aplaŭdas la ideon kaj finan celon de Esperanto. Ŝi esperas, ke Danba lernu kaj posedu Esperanton. Sinjorino Daniela ŝercis kun mi: “Vi denove havas la profesian malsanon kaj ĉie vi instruas Esperanton.” Mi ridis, ke ĉie estas la samaj malsanuloj kiel mi. Danba diris, ke li volonte lerni Esperanto, tamen mankas instruisto kaj lernolibro kaj aliaj materialoj. Mi diris al li: ”La lernolibro ne estas problemo, se vi volus lerni, mi povas helpi vin pere de interreto,kaj ankaǔ vi povas organizi tibetnaciajn studetnojn aliĝi al la lernado starigita de nia Ĉina Instituto de Esperanto, jen la retpaĝaro: http://www.ciesp.cn.” Danba tre ĝojis kaj volas rekomendi Esperanton al siaj kolegoj kaj studentoj. (Revenite hejmen, mi tuj sendis al ili lernolibrojn kaj aliajn materialojn.)

 

                 Esperanto ankoraŭ estas vivanta?

  Kiam ni atingis Xi’an, sinjoro Zhu Baogang, loka esperantisto, jam estis atendanta ĉe la elirejo de Xi’an stacidomo. Li jam aranĝis hotelon kaj biletojn al Beijing por ni. Mi volis kontakti kun Ĉielismo, tamen pro manko de tempo mi forlasis telefoni al li. En la aŭtobuso al la Muzeo pri Terakotaj Soltatoj, sidis ĉe mi nederlandano (ĉina kaj nederlanda kvarterono), aŭskultinte mian interparolon kun poloj, li demandis min kun scivolemo:”Kian lingvon vi parolas?” Mi diris al li, ke ni parolas en Esperanto. “Esperanto? Ĉu Esperanto ankoraŭ estas vivanta?” li miris. Mi ridis:”Vi ja vidas, ke Esperanto vere estas vivanta lingvo.” La nederlanda amiko kun la familia nomo Hu diris al mi, ke li povas kompreni 60-70% da nia interparolo, kvamkam li ne scipovas Esperanton, tamen li scipovas 7-8 eŭropajn lingvojn. Sinjoro Hu jam sciis pri Esperanto antaŭ multaj jaroj kaj volis lerni ĝin. Poste li aŭdis de aliaj, ke Esperanto jam malaperis, li forlasis la idedeon lerni Esperanton. Ĉifoje, li propra-orele aŭdis Esperanton, kaj estis mirigita. Li petis de mi mian nom-karton kaj donis al mi sian adreson kaj telefon-numeron. Li esperas, ke ni povas ofte kontakti unu la alian poste kaj ke mi donu al li pli da informoj pri Esperanto.

 

                    Renkontiĝo en Beijing

  Matene de la 22a de julio, ni 15 personoj atingis Beijing. Sinjoro Cui Jiayou kaj la ŝoforo dongita de ni jam atendis nin ĉe la elrejo de Beijing okcidenta stacidomo. Post la aranĝo de hotelo, ni kune veturis al Beijing flughaveno por akcepti alian turisman grupon. En la flughaveno, mi denove vidis la konatan malnovan amikon Roman Dobrynski, la eksa vicprezidanto de UEA kaj la respondeculo de Islanda Esperanto-Asocio kun sia filo kaj aliaj polaj amikoj. Ni denove komencis novan vojaĝon.

 

 -- Liu Baoguo --

 2007-08-15

Supren